W projekcie zmian podatkowych planowanych na 2026 r. pojawia się pomysł objęcia jednym, wyższym ryczałtem (17%) przychodów z usług świadczonych przez osoby fizyczne prowadzące JDG na rzecz podmiotów powiązanych (np. wspólnik-spółka). To rozwiązanie może znacząco pogorszyć opłacalność popularnych w Polsce konstrukcji „spółka z o.o. + jednoosobowa działalność gospodarcza”. W artykule omawiamy konsekwencje podatkowe, wskazujemy mechanikę rozliczenia, przykłady numeryczne i zaproponujemy praktyczne opcje reakcji.
Czego dotyczy propozycja (w skrócie)?
Projekt nowelizacji ustaw podatkowych przewiduje, że od 1 stycznia 2026 r. przychody z usług świadczonych na rzecz podmiotu powiązanego (np. JDG świadcząca usługi na rzecz spółki, w której podatnik ma udziały) będą opodatkowane ryczałtem w stawce 17% - zamiast dotychczas stosowanych niższych stawek (np. 3%, 5,5%, 8,5%, 12% itp.). W projekcie kryterium podmiotów powiązanych obejmuje m.in. posiadanie co najmniej 5% udziałów/praw - czyli relacje powszechne wśród wspólników i rodzinnych firm.
Najważniejsze: celem projektodawcy jest ograniczenie korzystania z rozwiązań, które obniżają łączny poziom opodatkowania przy wypłacie środków ze spółek (np. „omijanie” podwójnego opodatkowania dywidendy).
Jak to działa w praktyce - mechanika i definicje
- Ryczałt od przychodów ewidencjonowanych to forma rozliczenia podatku dochodowego, w której płaci się zryczałtowaną stawkę od przychodu (bez możliwości odliczania kosztów). Projekt przewiduje, że przychody z określonych usług świadczonych na rzecz podmiotów powiązanych będą opodatkowane stawką 17%.
- Podmiot powiązany - w projektach interpretowanych i opisywanych przez doradców, za powiązany uznaje się np. spółkę, w której podatnik jest wspólnikiem, członkiem zarządu, lub gdy podatnik posiada co najmniej 5% udziałów/praw (odwołanie do art. 23m ustawy o PIT). To szerokie rozumienie powoduje, że zmiana obejmie wiele realnych relacji gospodarczych (również rodzinnych).
Przykładowa kalkulacja - liczby krok po kroku
Przejdźmy do konkretu - policzymy, jak zmiana wpływa na obciążenie podatkowe JDG, a następnie na łączny koszt (spółka + JDG).
Założenia:
- JDG fakturuje spółce 50 000 zł miesięcznie → rocznie to:
50 000 × 12 = 600 000 zł. - Dotychczasowa stawka (przykładowo): 8,5% (ryczałt często stosowany dla niektórych usług).
- Proponowana stawka: 17%.
Obliczenia (krok po kroku, cyfry):
- Roczny przychód JDG:
50 000 × 12 = 600 000 zł. - Podatek ryczałtowy przy 8,5%:
600 000 × 0,085 = 600 000 × 85/1000 = (600 000 × 85) ÷ 1000 = 51 000 zł. - Podatek ryczałtowy przy 17%:
600 000 × 0,17 = 600 000 × 17/100 = (600 000 × 17) ÷ 100 = 10 200 000 ÷ 100 = 102 000 zł. - Różnica (dodatkowy koszt podatkowy JDG):
102 000 − 51 000 = 51 000 zł rocznie.
Z tego prostego przykładu wynika, że przychodzący z JDG 600 tys. zł rocznie zapłaciłby 51 tys. zł więcej podatku rocznie, jeśli stawka wzrośnie z 8,5% do 17%. To bezpośredni koszt dla JDG.
Jak to wpływa na całą strukturę (spółka + JDG)?
Dla zobrazowania dodajmy strukturę finansową (prosty scenariusz):
- Spółka: przychód 1 000 000 zł, pozostałe koszty (bez usług JDG) 200 000 zł.
- Do tej pory spółka kupowała usługi od JDG za 600 000 zł (co zmniejsza jej podstawę CIT).
- Po włączeniu kosztu 600 000 zł do kosztów spółki: wynik podatkowy spółki = 1 000 000 − 200 000 − 600 000 = 200 000 zł.
- Przy stawce CIT małego podatnika (9%): CIT = 200 000 × 0,09 = 18 000 zł.
Teraz suma obciążeń (spółka + JDG):
- Scenariusz A (JDG 8,5%): JDG płaci 51 000 zł; spółka płaci 18 000 zł → suma = 69 000 zł.
- Scenariusz B (JDG 17%): JDG płaci 102 000 zł; spółka płaci 18 000 zł → suma = 120 000 zł.
- Różnica w obciążeniach grupy (spółka + JDG): 120 000 − 69 000 = 51 000 zł (dokładnie tyle, ile zapłaci JDG dodatkowo - bo CIT spółki nie zmienia się w tym prostym modelu).
Wniosek: zmiana stawki ryczałtu bez równoległych modyfikacji podstawy opodatkowania spółki przerzuca ciężar bezpośrednio na JDG i podnosi łączny poziom opodatkowania całej struktury.
Skala problemu i kto jest szczególnie narażony
- Mikroprzedsiębiorcy korzystający ze stawki 8,5% i 12% przy usługach dla własnej spółki (np. marketing, produkcja treści, pośrednictwo, najem nieruchomości) odczują największe pogorszenie opłacalności.
- Rodzinne firmy oraz spółki, w których wspólnicy angażują swoją JDG - szerokie kryterium powiązania (już od 5% udziałów) oznacza, że wiele realnych układów zostanie objętych przepisem.
- Sektory, gdzie trudno zastąpić usługodawcę zewnętrznego (np. własna marka osobista, autor treści, specjalistyczne know-how) są szczególnie poszkodowane - bo alternatywa „zatrudnić kogoś z rynku” może być niepraktyczna. (To argument z debaty praktycznej i opisów branżowych.)
Czy projekt już obowiązuje? Status legislacyjny
Warto podkreślić: w momencie pisania tego artykułu projekt jest szeroko opisywany w mediach branżowych i umieszczony w wykazie projektów rządowych, ale proces legislacyjny jeszcze się toczy - pojawiają się informacje, że część proponowanych zmian może nie wejść w życie z dniem 1 stycznia 2026 r. lub ulec modyfikacjom. Oznacza to, że przedsiębiorcy powinni monitorować proces i konsultować się z doradcami, ale też brać pod uwagę możliwość opóźnień lub korekt.
Jakie są realne opcje reakcji (co może zrobić przedsiębiorca)?
Poniżej lista możliwości, które pojawiają się w analizach doradców podatkowych - każda wymaga indywidualnej oceny i często wdrożenia z pomocą doradcy podatkowego/księgowego:
- Przegląd struktury i scenariusz „co jeśli” - policzyć obciążenia w nowych warunkach (symulacje cash-flow) i porównać warianty (JDG+spółka, zatrudnienie, umowa o dzieło, skala, podatek liniowy, spółka komandytowa). Zalecane: kalkulator i symulacja z doradcą.
- Zmiana formy prawnej - rozważenie przekształcenia JDG w spółkę osobową lub komandytową (w pewnych sytuacjach może dać korzystniejsze efekty podatkowe i ograniczyć „ryczałtowe” koszty). Analiza musi uwzględniać koszty wdrożenia i funkcjonowania.
- Wypłaty przez inny podmiot (np. fundacja rodzinna, holding) - w niektórych strukturach możliwe jest wypłacanie dywidend czy transfer środków do innego podmiotu (np. fundacji rodzinnej, spółki holdingowej) z inną skalą opodatkowania - wymaga to jednak starannego zaprojektowania, bo fiskus zwraca uwagę na nadużycia.
- Zatrudnienie zamiast fakturowania (umowa o pracę / umowa zlecenie / umowa o dzieło) - w wybranych kwestiach opłaca się sprawdzić, czy wynagrodzenie jako pracownik/członek zarządu nie daje lepszych netto rezultatów (należy uwzględnić ZUS i obciążenia pracownika/pracodawcy). Przy treściach twórczych warto rozważyć umowy o dzieło z przeniesieniem praw autorskich (50% koszty) tam, gdzie to prawnie dopuszczalne.
- Zwiększenie roli spółki i reinwestowanie - jeśli celem jest rozwój a nie wypłata dywidend, można pozostawić środki w spółce, reinwestować i tym samym odroczyć lub zmniejszyć bieżące opodatkowanie osobiste.
- Dokumentacja i „arm’s-length” - jeżeli usługi są rzeczywiście świadczone na zasadach rynkowych, należy zadbać o dokumentację (umowy, wyceny, dowody świadczenia) - fiskus będzie przyglądał się transakcjom powiązanym.
Każda z tych opcji ma plusy i minusy: podatkowych, KSeF/JPK-owych (raportowanie), kosztowych i organizacyjnych. Dlatego rekomenduję indywidualną analizę z doradcą.
Czy zmiana jest „sprawiedliwa”? - analiza ekonomiczno-prawna
- Z punktu widzenia fiskusa intencją jest ograniczenie działań, które obniżają łączny poziom opodatkowania (często opisane jako "uszczelnianie"). To logiczne z punktu widzenia budżetu, ale jednocześnie reguły, które penalizują powiązania (już przy progu 5% udziałów), uderzają też w sytuacje, gdzie usługi są rzeczywiście świadczone przez jedynego dostawcę (np. marka osobista). W literaturze prawnopodatkowej i analizach doradców pojawia się zarzut, że rozwiązanie jest zbyt szerokie i może być nieproporcjonalne.
- Warto też pamiętać, że zmiana ryczałtowa nie wpływa na koszty uzyskania przychodu po stronie spółki (usługa pozostaje kosztem spółki) - więc ekonomiczny ciężar przesuwa się na osobiste rozliczenia JDG. To powoduje, że faktyczna efektywna stopa podatkowa całej struktury rośnie.
Rekomendowane kroki na najbliższe miesiące (check-lista)
- Monitoruj proces legislacyjny (projekt może ulec zmianie lub opóźnieniu).
- Zrób symulację liczbową swojej obecnej struktury (spółka + JDG) i porównaj warianty (np. JDG na liniówce, przekształcenie, zatrudnienie, spółka komandytowa). Poproś doradcę o scenariusze „best case / worst case”.
- Zadbaj o dokumentację transakcji z podmiotami powiązanymi (umowy, protokoły, dowody rzeczywistego świadczenia usług).
- Pomyśl o strukturach zastępczych tylko po dokładnej analizie: każdy ruch (np. przekształcenie, zmiana formy) ma konsekwencje księgowe, ZUS-owe i prawne.
- Skonsultuj rozwiązanie z doradcą podatkowym i prawnym przed końcem roku (planowanie podatkowe na 2026/2027).
Krótkie podsumowanie i rekomendacja ekspercka
Proponowana 17-procentowa stawka ryczałtu dla usług świadczonych na rzecz podmiotów powiązanych to zmiana o realnym wpływie na cash-flow i opłacalność setek tysięcy mikroprzedsiębiorców korzystających dziś z modelu „spółka + JDG”. Praktyczny skutek to często wyższe obciążenia całej struktury, zmniejszona atrakcyjność fakturowania usług wewnątrz grupy oraz presja, by szukać alternatywnych konstrukcji prawnych. Rekomendacja: nie panikować, lecz działać rozważnie - wykonać natychmiast symulację, zabezpieczyć dokumentację i omówić scenariusze z doradcą podatkowym i prawnym przed końcem roku rozliczeniowego/planistycznego